Amstelredams Amoreus Lietboeck

Een liedboek uit 1589.

Begin 2019 mocht ik weer een cursus geven. Dit keer wordt het onderwerp Amsterdam en muziek. En dus ben ik op zoek gegaan naar toepasselijke onderwerpen voor de cursus. Een van de interessante onderwerpen die ik ga aansnijden zijn liedboeken uit de geschiedenis van Amsterdam. Een van die boeken is het Amstelredams Amoreus Lietboeck.

Dit lietboeck heet dan wel een liedboek, maar zoals je misschien zou verwachten, is er geen bladmuziek in te vinden. Waarom zou je denken, het is toch een boek met liedjes? Eens, ik vroeg mij dezelfde vraag af. Daar ben ik voor op onderzoek gegaan. Maar, dat antwoord zal ik in een ander artikel beschrijven.

Vandaag heb ik het meer over dit specifieke liedboek. Want dit liedboek geeft ook een verband aan buiten Nederland, die ik interessant vind te vermelden en eerlijk gezegd totaal niet verwacht had te vinden. 

Het boek is, zoals misschien ook te verwachten is, in Amsterdam gedrukt. De drukken was Harmen Janszoon Muller. Hij woonde ‘in de vergulden passer’, tevens de drukkerij zelf in de Warmoesstraat. 

Er zijn verschillende soorten liederen te vinden. De titel van het boek geeft al aan dat het voornamelijk liederen over de liefde zijn. De melodie van de liederen kan ik helaas niet vinden. Weet jij toevallig waar ze te vinden zijn? Laat het in een reactie achter!

De auteur, Dieuwke van der Poel, benoemt een van de liederen in het boek die niet van amoreus karakter is. Pater grijpt toch eenen moet, no. 104. In 1589 was de katholieke kerk niet wenselijk in ons land, nog geen 12 jaar geleden hebben de Nederlanden gekozen voor het protestantisme, ook wel de opstand. Vergeet niet, het is dezelfde eeuw van Henry VIII, die ging scheiden van zijn vrouw en van de katholieke kerk. En dit liedje past goed bij de weerstand op het katholicisme. Van der Poel noemt het een satire op een pater die verschillend lekkers krijgt aangeboden. Dit is het tweede versje

V Visselkens seer net ghebraen
Met sauxkens ouergoten,
Anijs sucaten ende dael,
Tegens den wint besloten,
V rochgen v ruymen,
V hoesten v fluymen 
Sal ic v doen ruymen 
Deur suycker en pruymen,
Dus sult ghy zijn getoeft 
Een beddeken sacht Te slapen by nacht 
En datter toe behoeft

Amoreus lietboeck Pater

 

Het lied heeft geenszins te maken met liefde. De volledige tekst van de bundel kun je hier lezen. Het is niet het oude boekwerk, maar een transcriptie gemaakt door de Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren.

In de fiere nachtegaal (2008) is een boek met verschillende teksten van verschillende auteurs. Een van de artikelen in dit boek is een artikel over het Aemstelredams amoreus lietboeck. Een aanrader!

Koop het boek via onderstaande link!

Zoals je in de download op de DBNL website kunt zien, op de tweede pagina van het boekje, is het nu te vinden in de bibliotheek in Danzig, ofwel Gdansk in Polen. Hoe komt het boekje in Polen terecht? Van der Poel geeft daar een verklaring voor. In de zestiende een zeventiende eeuw (Gouden Eeuw) woonde vele Nederlandse handelaren in Polen. Overigens niet alleen handelaren, maar ook bankiers, kunstenaars en nog meer verschillende beroepen. En dus werden zulke boekjes ook verhandeld naar kolonisten in o.a. Polen.

Dit liedboekje is min of meer de start in Amsterdam voor het drukken van vele liedboekjes met amoreus karakter. Veelal worden deze boekjes gekocht door de jongere generaties. Ze zijn klein van formaat en passen daarmee in je binnenzak. Handig toch?


Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *