Klinkende klei

Klinkende klei | Recensie

Middeleeuwse muziek uit Groningen.

Eind 2017 kwam dit kleine boekje uit, Klinkende klei. Het is geschreven door Everhard huizing & Jankees Braaksma. Het onderwerp? Middeleeuwse muziek uit Groningen en Ommelanden.

De eerste indruk van het boekje is dat het vrij klein van formaat is. Maar dat mag de pret niet drukken. Soms leest dat fijner. Je hebt een boekje immers sneller uit. De hoofd op de voorkant geeft gelijk een gevoel van humanisme, denk hierbij aan het portret van Martin Luther (1483-1546). En dan praten we toch al over de renaissance. Maar dit boekje gaat over de middeleeuwse muziek in Groningen en Ommelanden.

En dan is de vraag die bij mij rijst, was het zo’n muziekgebied dat er een apart boekje over geschreven moet worden. Het intrigeerde mij om het boekje te gaan lezen. En wat ik nog niet wist toen ik het boekje bestelde, is dat er ook een cd bijgevoegd is.

Na het lezen van het boekje was ik meer geïnteresseerd in de muziek uit Groningen van de late middeleeuwen. Dat is een bezoekje aan de Noordkop van het land wel waard.

Cecilia

Wat mij wel opvalt is dat er bijvoorbeeld 34. een pagina uit een boek is afgebeeld. In het middel zit een vrouw met een portatief (schootorgel). In het bijschrift van de afbeelding staat ‘Musici met in het midden een vrouw die op een groot portatief speel’. Nu intrigeert mij die vrouw, want waarom zou je zo maar een vrouw midden op een pagina in een duur boek afbeelden. Dat moet een belangrijke vrouw geweest zijn. Nader onderzoek doet mij vermoeden dat het de heilige Cecilia is.

Hiervoor dook ik onder andere in het boek Hall’s Iconografisch handboek. Eerst keek ik bij Orgel, dat zou dan een van de muzen kunnen zijn. Omdat er meerdere personen op de pagina staan. Maar niet allemaal zijn ze vrouw. Het volgende punt was Cecilia. De heilige Cecilia heeft als attribuut een orgel. Dat verklaart ook een kroontje van groen op haar hooft. Hoewel de overlevering een kroon van rozen en lelies aangeeft, kan het natuurlijk ook een krans van groen zijn, omdat rozen en lelies op zo’n klein oppervlak toch best lastig te maken is. Alleen de leeuwen kan ik lastig plaatsen, maar is verder een artikel apart waard.

Terug naar het boekje over de middeleeuwse muziek. Het wordt vrij eenvoudig geschreven. Iedere leek en liefhebber kan het boekje lezen en ook begrijpen. Uit het boekje komt naar voren dat de muziek in Groningen en Ommelanden best goed ontwikkelde. Er heerste een goede cultuur, anders zou de Martinitoren ook niet gebouwd worden. Maar opvallend is wel dat het notenschrift al veel eerder lijnen kreeg om de melodie goed vast te leggen, terwijl het Hellums paasspel nog met neumen is uitgeschreven boven de teksten van de liederen.

Klinkende klei

Hellums paasspel

Er is helaas niet veel muziek overgeleverd uit Groningen en Ommelanden. Er zijn wat fragmenten en een paasspel, het Hellums paasspel, bewaard gebleven. Enkele  van de fragmenten is teruggevonden in de rug van een later gemaakt boekwerk. Ofwel, de bladmuziek uit dat gebied werd niet als waardevol geschat op bewaard te blijven. Het werd gebruikt als versteviging van een boekwerk.

Een persoon heeft een rode draad door het boekje heen. Roelof Huesman, ook wel bekend als Rodolphus Agricola. Hij is namelijk vanuit Groningen getrokken naar Italië om de kunst der muziek en andere disciplines te leren. En hij maakte zo’n groei dat hij bijzondere taken kreeg toegeschreven. Uiteindelijk trok hij toch weer terug naar zijn vaderland.

Aanrader

Ik vind het boekje een aanrader om te lezen voor iedere liefhebber van de middeleeuwse en/of oude muziek. Het verrijkt iemands beeld over de middeleeuwse muziek in Nederland. De CD is een toevoeging en luistert niet vervelend tijdens het lezen van het boek. Maar je kunt er ook specifiek naar luisteren. Achterin het boekje staan de teksten en kun je meelezen.

Wil je het boekje ook bestellen? Dat kan via onderstaande link!

Liefs van Ivette

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *